Panlatten en tengels: verschillen, afmetingen en toepassingen

Bij het maken of renoveren van een pannendak krijg je vrijwel altijd te maken met panlatten en tengels. Beide worden op het dak aangebracht, maar hebben ieder een andere functie. Samen zorgen ze voor een stevige onderconstructie waarop de dakpannen kunnen worden gelegd en waarlangs vocht kan worden afgevoerd.

Welke latten heb je nodig, wat is het verschil en waar moet je op letten bij de afmetingen? In deze blog leggen we uit hoe panlatten en tengels samenwerken en hoe je de juiste materialen kiest voor jouw dakconstructie.

Panlatten zijn houten latten die horizontaal over een schuin dak worden bevestigd. Ze vormen de ondersteuning waarop dakpannen rusten en, afhankelijk van het dakpansysteem, worden vastgezet.

De afstand tussen de panlatten is belangrijk. Deze bepaalt namelijk hoe de dakpannen elkaar overlappen en of ze goed op het dak aansluiten. Iedere dakpan heeft een voorgeschreven latafstand of een bereik waarbinnen deze mag worden geplaatst.

Panlatten worden meestal gemaakt van vurenhout. Dit is sterk, relatief licht en eenvoudig te verwerken. Daardoor is het een veelgebruikt materiaal voor zowel nieuwbouw als dakrenovaties.

Bij Houtmarkt vind je bijvoorbeeld vurenhouten panlatten van 25 x 38 mm. Of deze maat geschikt is, hangt onder andere af van de onderliggende ondersteuning en de dakbedekking.

Tengels zijn smalle houten latten die in de richting van de dakhelling worden aangebracht, van de dakvoet richting de nok. Hierover worden vervolgens de horizontale panlatten bevestigd.

Tengels hebben verschillende belangrijke functies:

• Ze creëren ruimte tussen de onderliggende dakconstructie en de panlatten.
• Ze helpen bij de afvoer van vocht dat onder de dakpannen terechtkomt.
• Ze maken luchtstroming onder de dakbedekking mogelijk, mits de dakopbouw en aansluitingen hiervoor geschikt zijn.
• Ze vormen de bevestigingsbasis voor de panlatten.

Voor een goede werking moeten zowel de hoogte van de tengels als de uitvoering van de dakvoet, nok en aansluitingen passen bij het gekozen daksysteem.

Het belangrijkste verschil zit in de richting waarin ze worden aangebracht en hun functie.

Panlatten lopen horizontaal over het dak en ondersteunen de dakpannen. Tengels lopen in de richting van de dakhelling en bevinden zich onder de panlatten.

Je kunt het zien als twee lagen die samen één onderconstructie vormen. De tengels worden op de daarvoor geschikte ondergrond bevestigd. Vervolgens komen de panlatten hier dwars overheen te liggen. Zo ontstaat een raster waarop de dakpannen kunnen worden aangebracht.

Beide materialen zijn belangrijk. Zonder goed bevestigde panlatten hebben de dakpannen onvoldoende ondersteuning. Zonder een correct uitgevoerde tengellaag kunnen de ventilatie en waterafvoer onder de dakpannen in het gedrang komen.

Panlatten en tengels zijn verkrijgbaar in verschillende diktes, breedtes en lengtes. De juiste maat hangt af van de dakconstructie en de belasting die het hout moet kunnen dragen.

Bij het kiezen van panlatten spelen vooral deze factoren een rol:

• Het type dakpan en het gewicht van de dakbedekking.
• De afstand tussen de ondersteunende tengels.
• De hellingshoek en de afmetingen van het dak.
• De voorschriften van de dakpan- en dakelementenfabrikant.

Voor tengels is met name de benodigde vrije ruimte onder de panlatten van belang. Die ruimte moet voldoende zijn voor de voorgeschreven ventilatie en waterafvoer.

Voor panlatten en tengels wordt veel gebruikgemaakt van vurenhout. Het materiaal is goed te zagen, te bevestigen en verkrijgbaar in praktische lengtes.

Omdat de latten onderdeel zijn van een dakconstructie, is het belangrijk dat ze geschikt zijn voor de omstandigheden waarin ze worden toegepast. Let onder meer op de houtkwaliteit, sterkte, vochtbelasting en eventuele eisen aan verduurzaming.

Een behandeling van het hout vervangt overigens nooit een goede dakopbouw. Ook behandeld hout kan problemen krijgen wanneer langdurig vocht blijft staan of de constructie niet goed kan drogen.

Bij een gebruikelijke opbouw van een schuin pannendak wordt eerst de onderliggende dakconstructie gecontroleerd. Hierop bevindt zich, afhankelijk van het systeem, het dakbeschot of een geschikt dakelement met de benodigde waterkerende laag.

Daarna worden de tengels in de richting van de dakhelling bevestigd. Vervolgens worden de panlatten horizontaal over de tengels geplaatst, volgens de voorgeschreven latafstand van de dakpannen.

De bevestiging moet geschikt zijn voor de ondergrond en de belastingen op het dak. Vooral bij renovaties is het verstandig om vooraf te controleren of het bestaande dakbeschot en de ondersteunende constructie nog in goede staat zijn.

Nee. Panlatten lopen horizontaal en ondersteunen de dakpannen. Tengels lopen in de richting van de dakhelling en vormen de onderconstructie waarop de panlatten worden bevestigd.

Bij een gebruikelijk geventileerd pannendak worden eerst tengels aangebracht. Rechtstreekse bevestiging van panlatten op het dakbeschot is niet zonder meer geschikt, omdat de benodigde ruimte voor ventilatie en waterafvoer dan kan ontbreken.

Vurenhout is een veelgebruikte keuze. De latten moeten wel voldoen aan de constructieve en eventuele verduurzamingseisen van het betreffende dak.

Dat hangt af van het gekozen dakpanmodel en de dakhelling. De juiste afstand wordt vastgesteld aan de hand van de verwerkingsvoorschriften en de werkende lengte van de dakpannen.